DHCP Server Split Scope Yapılandırması ve Çalışma Mantığı

Bir alt ağdaki istemcilere IP adresi dağıtan tek bir DHCP sunucusu kapandığında, Lease süresi dolan ve yeni bağlanan istemciler adres alamaz. Split Scope, aynı Scope'u iki DHCP sunucusunda tanımlayıp adres havuzunu aralarında bölerek bu tek noktayı ortadan kaldıran yöntemdir. Sunuculardan biri kapandığında diğeri kendi payındaki adreslerle dağıtıma devam eder.

Bu yazıda DHCP konsolundaki Split-Scope sihirbazıyla bir Scope'u iki sunucu arasında bölüyor, ikinci sunucunun teklif gecikmesini ayarlıyor ve yapıyı test ediyorum. DHCP Server rolünün kurulumunu DHCP Server kurulumu makalemde anlattım.

1- Split Scope Nasıl Çalışır?

Split Scope'ta iki sunucuda da aynı adres aralığına sahip aynı Scope tanımlanır. Her sunucuda, diğer sunucunun dağıtacağı kısım Exclusion Range olarak hariç tutulur. Böylece iki sunucu aynı alt ağa hizmet verir ama hiçbir zaman aynı adresi dağıtmaz.

Scope: 192.168.10.0/24  (Split oranı %80 / %20)

Birincil sunucu   Dağıtır:  %80'lik aralık    Hariç tutar: %20'lik aralık
İkinci sunucu     Dağıtır:  %20'lik aralık    Hariç tutar: %80'lik aralık

En yaygın oran 80/20 kuralıdır. Havuzun %80'ini birincil, %20'sini ikinci sunucu dağıtır. İstemci DHCP Discover mesajını yayınladığında iki sunucu da teklif gönderir ve istemci ilk gelen teklifi kabul eder. Birincil sunucunun önce yanıt vermesi için ikinci sunucuda Delay in DHCP Offer ile milisaniye cinsinden bir gecikme tanımlanır.

İki sunucu Lease kayıtlarını birbiriyle paylaşmaz. Birincil sunucu kapandığında istemciler mevcut Lease'lerini yenileyemez, Lease süresi dolunca ikinci sunucudan yeni bir adres alır. İkinci sunucunun payı yalnızca %20 olduğu için birincil sunucu uzun süre kapalı kalırsa bu havuz dolabilir ve yeni istemciler adres alamaz.

Split Scope'un en büyük yönetim yükü, sunucuların ayarlarını eşitlememesidir. Sihirbaz Scope'u ikinci sunucuya bir kez kopyalar. Sonradan yapılan Scope Options, Reservation ve Lease süresi değişiklikleri iki sunucuda ayrı ayrı yapılmalıdır.

Sunucular farklı lokasyonlardaysa, her alt ağın havuzunun büyük kısmını o alt ağa yakın sunucu dağıtır. Örneğin şube alt ağının %80'ini şubedeki sunucu, %20'sini merkezdeki sunucu dağıtır. Böylece merkez ile şube arasındaki bağlantı koptuğunda şubedeki istemciler etkilenmez.

2- Ön Kontrol

Başlamadan önce şu maddeleri doğruluyorum:

SRV001'de Scope oluşturulmuş ve yapılandırılmış durumda. İkinci sunucuda yalnızca DHCP Server rolü kurulu.

3- Split-Scope Sihirbazının Çalıştırılması

1- SRV001'in DHCP konsolunda Scope üzerinde sağ tıklayıp Advanced, ardından Split-Scope... seçeneğini seçiyorum.



2- DHCP Split-Scope Configuration Wizard açılıyor, Next ile devam ediyorum.



3- Additional DHCP Server alanında Scope'un bölüneceği ikinci DHCP sunucusunu seçiyorum. Sihirbaz, Scope'u bu sunucuda aynı ayarlarla oluşturacak.

4- Bölme Oranı (Percentage of Split)

Bu ekranda adres havuzunun yüzde kaçının Host DHCP Server (SRV001), yüzde kaçının Added DHCP Server (ikinci sunucu) tarafından dağıtılacağını kaydırma çubuğuyla belirliyorum. Ekranın alt kısmında, seçilen orana göre her sunucuda oluşturulacak Exclusion Range'ler görünüyor. Oranı belirlerken ikinci sunucunun payının, birincil sunucu kapalıyken o alt ağdaki istemcilere yetip yetmeyeceğini hesaba katıyorum.

Üretimde genellikle 80/20 oranını kullanıyorum. Bu lab ortamında iki sunucunun dağıttığı aralıkları net görmek için oranı %50 olarak ayarlıyorum.

5- Delay in DHCP Offer

Bu ekranda her sunucunun DHCP Discover mesajına kaç milisaniye gecikmeyle teklif göndereceğini belirliyorum. Değer 0 ile 1000 milisaniye arasında verilir, 0 gecikme olmadığı anlamına gelir. İstemci ilk gelen teklifi kabul ettiği için gecikme yalnızca ikinci sunucuda verilir.

İki sunucuda da gecikme 0 olursa istemciler adreslerini hangi sunucu önce yanıt verirse ondan alır ve bölme oranı fiilen işlemez. Gecikmeyi sihirbaz bittikten sonra ikinci sunucuda PowerShell ile de değiştirebiliyorum. {Scope ID} yerine Scope'un ağ adresini yazıyorum.

Set-DhcpServerv4Scope -ScopeId {Scope ID} -Delay {Milisaniye}

6- Sihirbazın Tamamlanması

1- Summary of Split-Scope Configuration ekranında yapılandırmanın özetini kontrol edip Finish ile sihirbazı tamamlıyorum.



2- SRV001'in Address Pool bölümünde 192.168.10.1 ile 192.168.10.10 arası ve 192.168.10.128 ile 192.168.10.254 arası Exclusion Range olarak görünüyor. SRV001 artık yalnızca 192.168.10.11 ile 192.168.10.127 arasını dağıtıyor.



3- İkinci sunucunun Address Pool bölümünde ise SRV001'in dağıttığı aralık Exclusion Range olarak hariç tutulmuş, ikinci sunucu havuzun kalan kısmını dağıtıyor.

Kontrol Noktası
İki sunucunun Address Pool bölümünde dağıtılan aralıklar birbirini kapsamamalı ve ikinci sunucudaki Scope'un durumu Active olmalı.

7- Sihirbaz Sonrası İşlemler

İkinci sunucuda oluşturulan Scope'un Active durumda olduğunu kontrol ediyorum, değilse Scope üzerinde sağ tıklayıp Activate ile etkinleştiriyorum. Ardından Router, DNS Server gibi Scope Options'ın ikinci sunucuya doğru kopyalandığını kontrol ediyorum.

Reservation'ları iki sunucuda da tanımlıyorum. Bir Reservation yalnızca birincil sunucuda varsa, birincil sunucu kapalıyken o istemci rezerve adresini alamaz.

İki sunucu da istemciler adına DNS kaydı yapıyorsa, bir sunucunun oluşturduğu kaydı diğeri güncelleyemeyebilir. Bunu önlemek için iki sunucuda DHCP özelliklerinin Advanced sekmesindeki Credentials ile aynı DNS dynamic update hesabını tanımlıyorum.

8- Doğrulama ve Test

Bölünmenin doğru yapıldığını iki sunucuda PowerShell ile kontrol ediyorum. Komutları her iki sunucuda çalıştırıyorum.

Get-DhcpServerv4Scope | Select-Object ScopeId, StartRange, EndRange, State, Delay
Get-DhcpServerv4ExclusionRange -ScopeId {Scope ID}

İki sunucuda Scope'un State değeri Active olmalı, Exclusion Range'ler karşılıklı olarak diğer sunucunun aralığını kapsamalı ve Delay değeri yalnızca ikinci sunucuda 0'dan büyük olmalı.

Ardından SRV001'de DHCP servisini durdurup bir istemcide yeni adres istiyorum.

ipconfig /release
ipconfig /renew
ipconfig /all

ipconfig /all çıktısında DHCP Server alanı ikinci sunucunun adresini, IPv4 adresi ise ikinci sunucunun dağıttığı aralıktan bir adresi göstermeli. Testten sonra SRV001'de DHCP servisini yeniden başlatıyorum.

Yapıyı geri almam gerekirse ikinci sunucudaki Scope'u siliyor, SRV001'de sihirbazın eklediği Exclusion Range'i kaldırıyorum. Böylece SRV001 havuzun tamamını yeniden dağıtır.

Yapılandırmanın tamamlandığını şu ölçütlerle anlıyorum: iki sunucuda Scope Active, dağıtım aralıkları çakışmıyor, gecikme ikinci sunucuda tanımlı, Options ve Reservation'lar iki sunucuda aynı ve birincil sunucu kapalıyken istemci ikinci sunucudan adres alabiliyor. Ortamdaki sunucular Windows Server 2012 ve sonrasıysa bir sonraki adım IPv4 Scope'ları için DHCP Failover'a geçişi değerlendirmek.

Faydalı olması dileğiyle...