Kurumsal BT Danışmanlığı ve Sistem Altyapı Hizmetleri
Bilgi teknolojileri sektörüne 2003 yılında yapısal kablolama ile sahada başladım. Sonraki yıllarda sistem uzmanlığı, kıdemli sistem mimarlığı ve danışmanlık pozisyonlarında ilerleyerek kamu, bankacılık, sigorta, otomotiv ve enerji sektörlerindeki kurumların Exchange Server, Active Directory, Hybrid Identity ve Microsoft 365 ortamlarında tasarım, Migration ve güvenlik projelerini yürüttüm. Son olarak Microsoft bünyesinde Senior Consultant olarak EMEA bölgesindeki kurumsal müşterilere Exchange Server, Exchange Online ve Hybrid mimariler üzerine danışmanlık verdim.
Danışmanlık talepleri çoğunlukla somut bir ihtiyaçla başlar. Desteği sona eren bir Exchange sürümünün yükseltilmesi, Domain Controller'ların yeni Windows Server sürümüne taşınması, Microsoft 365'e geçiş, birleşme veya ayrışma nedeniyle Forest'lar arası taşıma ya da yıllar içinde karmaşıklaşmış bir altyapının yeniden düzenlenmesi bunların en sık görülenleridir. Bu projelerde teknik adımlar kadar adımların sırası da sonucu belirler. Coexistence süresince Mail Flow'un, Authentication'ın ve kullanıcı erişiminin kesintisiz devam etmesi, her adımın önceden planlanmış olmasına bağlıdır.
Kendi bünyesinde Bilgi İşlem departmanı bulundurmayan, bu deneyime sahip bir ekibi olmayan veya mevcut ekibini büyük bir geçiş projesinde desteklemek isteyen kurumlara; analizden uygulamaya, doğrulamadan bilgi aktarımına kadar uçtan uca danışmanlık hizmeti sunuyorum.

Danışmanlık Yaklaşımım
Bir sistemin kurulduğu gün çalışıyor olması, doğru kurulduğu anlamına gelmez. Asıl sınav, aylar sonra yapıya yeni bir sunucu, yeni bir lokasyon (AD Site) veya yeni bir uygulama eklendiğinde ortaya çıkar. Bu nedenle her yapılandırma kararını, bugünkü ihtiyacın yanında ileride sisteme ne yük getireceğini de hesaba katarak veriyorum.
Örneğin bir Microsoft 365 geçişi, Mailbox'ların buluta taşınmasıyla bitmez. Gelen maillerin hangi sisteme ulaşacağını belirleyen MX kayıtları, Outlook'un kullanıcının Mailbox'ını kendiliğinden bulmasını sağlayan Autodiscover ve şirketin mail Domain'lerinin hangi sistemde tanımlı olduğunu belirleyen Accepted Domain yapısı doğru sırayla ele alınmazsa, sorunlar geçişten sonra kullanıcıların ekranında ortaya çıkar. Aynı şekilde organizasyon yapısı (OU) düşünülmeden dağıtılan Group Policy ayarları birbiriyle çakışır, büyüme planı hesaba katılmadan seçilen lisans modeli de birkaç ay içinde yeniden planlama gerektirir.
Bu yüzden projelerimi, her biri bir sonrakinin zeminini hazırlayan altı aşamada yürütüyorum. Hiçbir değişiklik, test edilmeden ve kayıt altına alınmadan canlı ortama (Production) alınmaz.
01
Analiz ve Değerlendirme
Bu Aşamada
Mevcut ortamın sağlık kontrolü (Health Check) yapılır. Domain Controller'lar arasındaki veri eşitlemesi (Replication), isim çözümleme (DNS), mail akışı (Mail Flow), sertifikaların geçerliliği, yedekleme (Backup) yapısı ve güvenlik ayarları tek tek incelenir. Tespit edilen sorunlar ve riskler, etkisine göre önceliklendirilerek raporlanır.
Kurum İçin Sonucu
Kurum, altyapısının bugünkü durumunu ve hangi işin önce yapılması gerektiğini net olarak görür. Proje kapsamı ve bütçesi tahminle değil, tespitle belirlenir.
02
Tasarım ve Planlama
Bu Aşamada
Hedef mimari, Microsoft'un kapasite hesaplama (Sizing) rehberleri ve önerdiği referans mimari (Preferred Architecture) doğrultusunda tasarlanır. Eski ve yeni sistemin birlikte çalışacağı geçiş dönemi (Coexistence), değişikliklerin yapılacağı zaman aralıkları ve bir sorun çıkarsa uygulanacak geri dönüş (Rollback) adımları baştan planlanır.
Kurum İçin Sonucu
Kurum, projenin her adımını, süresini ve olası risklerini işe başlamadan önce bilir. Süreç sürprizlerle değil, onaylanmış bir planla ilerler.
03
Test ve Pilot
Bu Aşamada
Planlanan adımlar önce test ortamında denenir. Ardından değişiklik, farklı departmanlardan seçilen küçük bir kullanıcı grubuyla (Pilot) canlı ortamda uygulanır; mail, takvim, dosya ve uygulama erişimi bu grupla doğrulanır.
Kurum İçin Sonucu
Olası sorunlar tüm kurumu etkilemeden, birkaç kullanıcıda ortaya çıkar ve çözülür. Geniş kapsamlı geçişe, yöntemi kanıtlanmış olarak başlanır.
04
Uygulama ve Geçiş
Bu Aşamada
Kurulum ve geçiş (Migration) adımları, kurumun değişiklik yönetimi (Change Management) süreci içinde ve kullanıcıların en az etkileneceği saatlerde uygulanır. Kullanıcılar departman bazında gruplar (Batch) halinde taşınır, her grubun ardından durum kontrol edilir.
Kurum İçin Sonucu
Kurum çalışmaya devam ederken geçiş arka planda ilerler. Kullanıcılar için kesinti en aza iner ve her aşama kontrol altında tutulur.
05
Doğrulama ve Dokümantasyon
Bu Aşamada
Her adımın ardından mail akışı, Outlook bağlantısı, Domain Controller'lar arası eşitleme ve servislerin durumu doğrulanır. Kurulan yapının son hali (As-Built) belgelenir; arıza ve bakım durumları için adım adım uygulanacak prosedürler (Runbook) hazırlanır.
Kurum İçin Sonucu
Kurum, sistemin nasıl kurulduğunu ve bir sorun anında ne yapılacağını gösteren kalıcı bir kayda sahip olur. Bilgi tek bir kişiye bağlı kalmaz.
06
Bilgi Aktarımı
Bu Aşamada
Kurumun teknik ekibiyle, kendi ortamları üzerinde uygulamalı oturumlar (Workshop) yapılır. Günlük yönetim, sık karşılaşılan sorunların giderilmesi (Troubleshooting) ve hazırlanan prosedürlerin kullanımı birlikte çalışılır.
Kurum İçin Sonucu
Proje bittiğinde ekip, kurulan yapıyı dışarıdan desteğe bağımlı kalmadan kendi başına yönetebilir.
Kurumsal Danışmanlık Hizmet Çözümlerim
20 yılı aşkın süredir kamu kurumları, bakanlıklar, bankalar, üniversiteler, holdingler, otomotiv ve sanayi şirketleri için Exchange, Active Directory, Microsoft 365 ve altyapı projeleri yürütüyorum. Bu projeleri yurt içinde ve global ölçekte, dünyanın geniş bir coğrafyasındaki kurumlarda, her birinin kendi mevzuatı ve Change Management süreci içinde tamamladım.
Projelerin büyük çoğunluğunun ortak noktası, kurumun işi durmadan yapılması gereken değişiklikler olmasıydı. Mail sistemi taşınırken mail akmaya, Domain Controller'lar yenilenirken kullanıcılar oturum açmaya, dosya sunucuları değişirken herkes dosyalarına erişmeye devam etmek zorundaydı. Sunduğum hizmetleri aşağıda, her birinde kurumun ne elde ettiğini ve bu çalışmayı hangi sektörlerde yürüttüğümü gösterecek şekilde bir araya getirdim.
01
Exchange Server Sürüm Geçişleri
Ne Sağlanır
Desteği biten Exchange sürümü, mail hizmeti durmadan güncel sürüme taşınır
Eski ve yeni sürüm birlikte çalışırken kullanıcılar Outlook'ta herhangi bir değişiklik fark etmez
Bir sunucu veya veri merkezi devre dışı kaldığında mail hizmeti diğer taraftan devam eder
Güvenlik güncellemeleri ve sıkılaştırmalar uygulanarak bilinen açıklar kapatılır
Eski sunucular, her şey doğrulandıktan sonra devreden çıkarılır
Sektörler
Kamu, bakanlıklar, bankacılık, sigorta, enerji, eğitim kurumları
02
Microsoft 365'e Geçiş
Ne Sağlanır
Geçiş sürerken bulutta ve şirket içinde kalan kullanıcılar arasında mail trafiği kesintisiz akar, kullanıcılar birbirinin takvimini görmeye devam eder
Kullanıcı hesapları şirket içindeki Active Directory ile senkronize kalır, aynı kullanıcı adıyla çalışılır
Kurum politikası gerektiriyorsa giden mailler şirket içinden çıkmaya devam eder
Geçiş pilot grupla başlar, departman bazında kademeli ilerler
Tüm Mailbox'lar taşındığında şirket içi Exchange'in kaldırılması veya yalnızca yönetim için korunması planlanır
Sektörler
Bankacılık, üniversiteler, otomotiv, holding
03
Farklı Platformlardan Exchange'e Geçiş
Ne Sağlanır
Zimbra veya Lotus Notes'taki Mailbox'lar, her aşamada doğrulanarak Exchange'e taşınır
POP veya IMAP ile çalışan kullanıcılar Outlook'a geçirilir, mailler sunucuda merkezi olarak tutulur
Dağıtım listeleri ve ek mail adresleri yeni yapıda aynen korunur
Takvim, delege ve izin bilgileri taşıma sonrasında korunur
Mevzuat gerektiriyorsa buluttaki Mailbox'lar şirket içine geri alınır
Sektörler
Kamu, bakanlıklar, turizm
04
Şirket Birleşme ve Ayrışmalarında Mail Geçişi
Ne Sağlanır
Kullanıcıların Mailbox'ları, tüm içeriğiyle birlikte yeni şirketin mail sistemine taşınır
Taşıma süresince iki şirket arasında mail trafiği kesintisiz akar
Her iki şirketin kullanıcıları birbirini ortak adres defterinde görür
Taşınan kullanıcıların Outlook bağlantısı yeni sisteme yönlendirilir, eski adreslerine gelen mailler kaybolmaz
Taşıma tamamlandığında eski mail sistemi devreden çıkarılır
Sektörler
Holding, sanayi, enerji, otomotiv
05
Exchange Felaket Kurtarma Planı
Ne Sağlanır
Ana veri merkezi tamamen erişilemez olduğunda mail hizmeti DR sitesinden ayağa kalkar
Database bozulması, sunucu kaybı ve silinen mail senaryoları için ayrı prosedürler hazırlanır
Her arıza senaryosu test ortamında çalıştırılır, geri dönüş süresi ölçülür
Arıza giderildikten sonra hizmetin ana veri merkezine kontrollü dönüşü planlanır
Kurumun ekibi, arıza anında adım adım yazılmış runbook'ları kendi başına uygular
Sektörler
Bankacılık, kamu
06
Domain Controller Migration
Ne Sağlanır
Eski Windows Server sürümlerindeki Domain Controller'lar kullanıcılar fark etmeden yenilenir
Kullanıcı girişleri ve uygulamaların kimlik doğrulaması geçiş boyunca çalışır
Her lokasyondaki kullanıcı kendisine en yakın Domain Controller'a yönlenir
Dizin verisinin tüm lokasyonlarda tutarlı olduğu her adımda doğrulanır
Geçiş sonunda yapı, yeni Windows Server sürümünün özelliklerini kullanabilecek seviyeye yükseltilir
Sektörler
Bakanlıklar, kamu, bankacılık, e-ticaret, üretim
07
Active Directory Birleştirme ve Ayrıştırma
Ne Sağlanır
Şirket birleşmelerinde birden fazla Domain tek bir yapı altında toplanır
Şirket ayrılmalarında her şirket kendi bağımsız yapısına taşınır
Taşıma süresince kullanıcılar hem eski hem yeni yapıdaki kaynaklara erişebilir
Kullanıcılar taşıma sonrasında dosya ve uygulama yetkilerini, masaüstü ve profil ayarlarını kaybetmez
Taşıma tamamlandığında eski yapı temizlenerek devreden çıkarılır
Sektörler
Holding, enerji, yayıncılık, lojistik
08
Active Directory ve Group Policy Sıkılaştırması
Ne Sağlanır
Domain Admin gibi kritik yetkiler yalnızca ihtiyaç duyan hesaplarda kullanılır, her bilgisayarın yerel yönetici parolası farklıdır, ele geçirilen tek bir bilgisayar tüm yapıyı tehlikeye atamaz
Kullanıcı bilgisayarları ve sunucular, Microsoft Security Baseline'ları kurumun uygulamalarına uyarlanarak Group Policy ile merkezi olarak sıkılaştırılır
Saldırılarda en çok kullanılan eski protokoller, zayıf Kerberos ayarları ve parolası hiç değişmeyen servis hesapları güvenli hale getirilir
Yıllar içinde birikmiş, birbiriyle çakışan GPO'lar temizlenir, Group Policy yapısı tek bakışta anlaşılır hale gelir
Her değişiklik önce pilot grupta denenir, kullanıcılar ve uygulamalar çalışmaya kesintisiz devam eder
Sektörler
Bakanlıklar, kamu, bankacılık, holding
09
File Server ve DFS Mimarisi
Ne Sağlanır
Kullanıcılar dosyalara, verinin hangi sunucuda durduğundan bağımsız tek bir yoldan erişir
Farklı depolama platformlarındaki veriler tek bir klasör yapısı altında birleşir
Kullanıcılar kendi lokasyonlarındaki sunucuya yönlenir, dosya erişimi uzak bağlantılar yüzünden yavaşlamaz
Veri, kullanıcılar çalışırken kademeli kopyalanır, son geçiş kısa bir zaman diliminde yapılır
Disk kotası ve dosya türü kısıtlarıyla depolama kontrol altında tutulur
Sektörler
Bakanlıklar, kamu, otomotiv, bankacılık
10
Sanallaştırma ve Yedekleme
Ne Sağlanır
Fiziksel sunucular daha az donanım üzerinde toplanır
Bir host arızalandığında sanal sunucular otomatik olarak diğer host'ta çalışmaya devam eder
Kaynak dağılımı ve kapasite, uygulamaların erişilebilirlik ihtiyacına göre planlanır
Yedekler değiştirilemez şekilde saklanır, fidye yazılımı saldırısında da geri dönüş mümkün olur
Geri yükleme düzenli olarak test edilir, yedeğin gerçekten kullanılabilir olduğu doğrulanır
Sektörler
Bankacılık, finans, üretim
11
Network ve Altyapı Tasarımı
Ne Sağlanır
Ağ, departman ve kullanım amacına göre bölümlere ayrılır, bir bölümdeki sorun diğerlerine yayılmaz
Ağa yalnızca kimliği doğrulanmış cihazlar bağlanabilir
Firewall'lar yedekli çalışır, biri arızalandığında internet ve şube bağlantıları kesilmez
Çalışanlar ofis dışından şirket ağına güvenli ve kendiliğinden kurulan bir bağlantıyla erişir
Sistem odası enerji, soğutma ve yangın güvenliği açısından standartlara uygun kurulur, kablolama etiketlenerek düzenlenir
Sektörler
Finans, lojistik, turizm, ticaret, sanayi
Hizmetlerin Teknik Kapsamı
Bu bölüm, yukarıdaki hizmetlerin teknik ayrıntılarını BT ekipleri için bir araya getiriyor. Başlıklar ve numaralar hizmet kartlarıyla birebir aynı; her başlıkta ilgili alanda hangi bileşenlerin ele alındığını, mimarinin nasıl kurgulandığını ve geçiş adımlarının nasıl yürütüldüğünü bulabilirsiniz.
Projeler tek bir başlıkla sınırlı kalmak zorunda değildir. Bir Exchange sürüm geçişi çoğunlukla Domain Controller yükseltmesiyle, bir Hybrid Deployment ise Active Directory ve Microsoft Entra Connect hazırlığıyla birlikte planlanır. Kapsam, ön değerlendirme görüşmesinde kurumun ihtiyacına göre birleştirilir.
Exchange Server 2010'dan Exchange Server Subscription Edition'a (SE) kadar tüm sürümlerde kurulum, işletim ve yükseltme projeleri yürütüyorum. Toplantı planlaması, mobil erişim, Shared Mailbox'lar, SMTP akışı ve Authentication gibi birçok bileşen doğrudan Exchange'e bağlı çalıştığı için mimari, Active Directory bağımlılıklarıyla birlikte ele alınır.
Mevcut Exchange Server Yapısının Analizi ve Raporlanması
Active Directory bağımlılıkları, Autodiscover ve SMTP davranışı, DAG topolojisi, Database yapısı, sertifika ve Virtual Directory yapılandırmaları incelenir. Analiz sonunda performans darboğazları, riskli noktalar ve önerilen iyileştirme adımları best practice karşılaştırmasıyla raporlanır.
Hedef Mimari ve Yüksek Erişilebilirlik
Yeni organizasyon tasarlanırken Mailbox profili, mesaj oranı ve Storage varsayımları Exchange Server Role Requirements Calculator ile doğrulanır; sunucu sayısı, DAG ve Database Copy yerleşimi, Witness konumu ve Quorum modeli bu verilere göre belirlenir. Outlook, Outlook on the web, mobil erişim ve Autodiscover için Datacenter'lar arasında paylaşılan tek Namespace, Layer 7 Load Balancer, Split-DNS ve SAN sertifika yapısı kurulur.
Coexistence ve Sürüm Geçişi
İki sürümün aynı organizasyondaki Coexistence koşulları, mevcut sunucuların gereken Cumulative Update seviyesine getirilmesi, Namespace ve sertifika geçişi, Connector'ların yeni sunuculara taşınması ve Mailbox'ların batch'ler halinde taşınması birlikte planlanır. Exchange 2013 ile Exchange 2019 aynı organizasyonda bir arada çalışamadığı için bu geçişler ara bir Exchange 2016 aşaması üzerinden yürütülür. Exchange 2019'dan Exchange Server SE'ye geçişte ortama göre yeni sunucularla Migration veya In-Place Upgrade yöntemi seçilir.
Güvenlik Sıkılaştırma ve Eski Sunucuların Kaldırılması
Extended Protection, TLS 1.2 ve SMTP AUTH kapatma gibi sıkılaştırmalar uygulanır. Mail Flow, Outlook bağlantısı ve Free/Busy doğrulandıktan sonra eski sürüm sunucuları organizasyondan kontrollü şekilde kaldırılır.
On-Premises Exchange ile Microsoft 365 arasındaki Hybrid Deployment, Mailbox'ların bir kısmı buluttayken diğer kısmının On-Premises'te kaldığı bir Coexistence dönemi yaratır. Bu dönem boyunca kullanıcılar arasında Mail Flow, Free/Busy ve Autodiscover'ın kesintisiz çalışması, Hybrid yapılandırmasının doğru kurulmasına bağlıdır.
Hybrid Hazırlık Değerlendirmesi ve Hybrid Identity
Accepted Domain, Send ve Receive Connector, Autodiscover, SSL sertifikası ve Virtual Directory yapılandırmaları Hybrid gereksinimlerine göre doğrulanır. Active Directory nesneleri Microsoft Entra Connect veya Cloud Sync ile Microsoft Entra ID'ye senkronize edilir; Authentication yöntemi kurumun identity modeline göre belirlenir.
Hybrid Configuration Wizard ile Hybrid Deployment
Hybrid Configuration Wizard ile Classic veya Modern Hybrid topolojisi kurulur; Hybrid Mail Flow, Free/Busy ve OAuth tabanlı iletişim yapılandırılır. Kurumun mail hygiene veya uyumluluk politikaları giden mailin On-Premises üzerinden çıkmasını gerektiriyorsa Centralized Mail Transport devreye alınır.
Mailbox Migration ve Coexistence Yönetimi
Migration, Move Request ve bağlantı doğrulamalarıyla pilot grupla başlar ve departman veya bölüm bazlı batch'ler halinde ilerler. MX ve Autodiscover geçişi, Mail Flow kesintiye uğramadan yapılır; geçiş süresince iki taraf arasındaki Free/Busy görünürlüğü korunur.
Migration Sonrası Doğrulama ve On-Premises Exchange Decommission
Geçişin ardından lisans atamaları, Remote Mailbox Attribute'ları, Outlook bağlantısı ile DNS, MX ve SPF davranışları doğrulanır. Tüm Mailbox'lar taşındığında On-Premises Exchange'in tamamen kaldırılması ya da yalnızca Recipient yönetimi için korunması (Management Server senaryosu) değerlendirilir.
Şirket birleşmeleri ve ayrışmalarında Mailbox'lar, iki farklı Forest'taki Exchange organizasyonları arasında taşınır (Exchange Cross Forest Migration). Bu geçiş çoğunlukla aynı projede yürütülen Active Directory Cross Forest Migration ile birlikte planlanır.
Organizasyonlar Arası Coexistence
Taşıma süresince iki organizasyon arasında Mail Routing Coexistence kurulur; her iki tarafın kullanıcıları birbirine kesintisiz mail gönderir. GAL senkronizasyonu ile iki organizasyonun kullanıcıları ortak adres defterinde birbirini görür.
Hedef Nesnelerin Hazırlanması ve Cross Forest Mailbox Taşıma
Hedef Forest'ta taşınacak kullanıcılar için Mail User nesneleri hazırlanır ve gerekli Attribute'lar kaynak organizasyondan aktarılır. Mailbox'lar Cross Forest Move Request'ler ile batch'ler halinde taşınır; taşınan her kullanıcının kaynak tarafındaki nesnesi, yeni adrese yönlendiren bir Mail User'a dönüşür ve eski adrese gelen mailler hedef Mailbox'a ulaşmaya devam eder.
İstemci Yönlendirmesi ve Kaynak Organizasyonun Kapatılması
Namespace planlaması ve Autodiscover yönlendirmeleriyle taşınan kullanıcıların Outlook bağlantısı yeni organizasyona geçirilir. Taşıma sonrasında Mail Flow ve istemci bağlantıları doğrulanır, tüm kullanıcılar taşındığında kaynak Exchange organizasyonu devreden çıkarılır.
Bir DAG'ın kurulu olması, arıza anında ortamın geri döndürülebileceği anlamına gelmez. Felaket kurtarma çalışması, mevcut DAG, Database Copy, Witness ve Backup yapısının incelenmesi ve olası bir arızada ortamın geri döndürülüp döndürülemeyeceğinin tespitiyle başlar.
Arıza Senaryolarının Belirlenmesi
Planın kapsayacağı senaryolar ayrı ayrı belirlenir; Database bozulması, Mailbox sunucusu kaybı, Prod Datacenter'ın tamamen erişilemez hale gelmesi ve silinmiş Mailbox veya Item'ların geri alınması bunların başında gelir.
Senaryo Bazlı Recovery Yöntemleri
Her senaryo için Exchange'in kendi recovery yöntemleri test ortamında adım adım uygulanır. Database Failover ve Reseed, Recovery Database ile Backup'tan geri yükleme, Database Portability, Dial Tone Recovery ve Setup /Mode:RecoverServer ile sunucunun yeniden kurulması bu yöntemlerin temelini oluşturur.
Datacenter Switchover ve Switchback
Datacenter kaybı senaryosu için DAG, DAC Mode'a alınır. Prod site Stop-DatabaseAvailabilityGroup ile DAG'dan çıkarılır, DR node'larında Cluster servisi durdurulup Restore-DatabaseAvailabilityGroup ile Alternate Witness üzerinden DAG DR sitede ayağa kaldırılır ve Database'ler DR node'larında Mount edilir. Switchback adımında Prod node'ları Start-DatabaseAvailabilityGroup ile DAG'a geri alınır, Primary Witness'a dönülür, Database'ler Prod'a taşınır ve DR node'larında otomatik aktivasyon yeniden kısıtlanır.
Runbook'lar ve Ekip Hazırlığı
Test edilen adımlar her senaryo için ayrı bir runbook haline getirilir ve her senaryonun ne kadar sürede tamamlandığı ölçülerek DR planına işlenir. Kurumun Exchange ekibine, bu runbook'ları kendi başlarına uygulayabilmeleri için workshop verilir.
Active Directory; Exchange, File Server, Group Policy ve Hybrid Identity gibi altyapının geri kalanının dayandığı katmandır. Replication veya DNS tarafındaki bir tutarsızlık, çoğu zaman kendini başka bir serviste hata olarak gösterir. Bu nedenle Domain Controller Migration projelerine her zaman Domain ve Forest yapısının sağlığını doğrulayarak başlıyorum.
Mevcut Domain ve Forest Ortamlarının Analizi
Replication tutarsızlıkları, DNS yapılandırma hataları, FSMO rol dağılımı, AD Site topolojisi, Trust problemleri ve GPO çakışmaları analiz edilir. Geçişe engel olacak sorunlar, yeni Domain Controller'lar eklenmeden önce giderilir.
SYSVOL Replication Kontrolü
Eski Domain'lerde SYSVOL hâlâ FRS ile replike ediliyorsa, yeni Windows Server sürümlerinde Domain Controller kurulabilmesi için önce DFSR'a geçiş yapılır. Bu adım atlanırsa yeni Domain Controller'ın promote işlemi tamamlanamaz.
Yeni Domain Controller'ların Devreye Alınması
Yeni Domain Controller'lar mevcutların yanına kurulur; DNS ve Global Catalog AD Site bazında yerleştirilir, FSMO rolleri yeni sunuculara taşınır. Her adımın ardından Replication ve SYSVOL sağlığı doğrulanır, istemcilerin kendi Site'larındaki Domain Controller'a yönlendiği kontrol edilir.
Eski Domain Controller'ların Kaldırılması ve Functional Level
Eski Domain Controller'lar demote edilir, gerekiyorsa Metadata Cleanup yapılır. Ortamda eski sürüm Domain Controller kalmadığında Domain ve Forest Functional Level'ları yükseltilir.
Sıfırdan Domain ve Forest Kurulumu
Yeni bir Domain veya Forest gerektiğinde AD Site topolojisi, DNS tasarımı, OU yapısı, Delegation, FSMO ve Global Catalog yerleşimi ile Group Policy baseline'ı baştan planlanır. Ayrıcalıklı erişim, Active Directory Tier Model ile katmanlara ayrılarak kurulur.
Birleşme, ayrışma veya Domain konsolidasyonu gerektiğinde kullanıcı, grup ve bilgisayar nesneleri Forest'lar arasında Active Directory Cross Forest Migration ile taşınır. Hedef, taşıma süresince ve sonrasında kullanıcıların mevcut kaynaklara erişiminin kesintisiz devam etmesidir.
Forest Trust ve İsim Çözümleme
İki Forest arasında DNS isim çözümlemesi ve Forest Trust kurulur. SID History'nin Trust üzerinden kaynak erişiminde kullanılabilmesi için gerekli Trust ayarları yapılandırılır.
Nesnelerin SID History ile Taşınması
Gruplar, kullanıcılar ve bilgisayarlar planlanan sırayla hedef Domain'e taşınır. Nesneler eski SID'lerini SID History Attribute'unda taşıdığı için, kaynak Domain'deki dosya ve uygulama yetkileri taşıma süresince çalışmaya devam eder.
Security Translation ve Profil Taşıma
Dosya sunucuları ve uygulamalardaki izinler Security Translation ile yeni hesaplara çevrilir. Kullanıcı profilleri taşınarak masaüstü, belge ve uygulama ayarları yeni hesapla korunur.
Kaynak Forest'ın Temizlenmesi
Tüm nesneler taşınıp izinler çevrildikten sonra SID History temizlenir, Trust kaldırılır ve kaynak Forest devreden çıkarılır.
Saldırıların büyük bölümü sıradan bir kullanıcı bilgisayarında başlar ve Active Directory'deki zayıf yapılandırmalar üzerinden Domain Admin yetkisine ulaşır. Bu yapılandırmaları kurumun tamamına dağıtan katman ise Group Policy'dir. Bu yüzden sıkılaştırma çalışmalarında ikisini birlikte ele alıyorum. Her değişikliği önce pilot gruplarda deniyor, uygulamaların ve kullanıcıların etkilenmediğini doğruladıktan sonra yaygınlaştırıyorum.
Mevcut Yapının Güvenlik Analizi
Ayrıcalıklı gruplar ve üyelikleri, AdminSDHolder ile korunan nesneler, Domain nesnesi üzerinde DCSync yetkisi bulunan hesaplar, Unconstrained Delegation ayarları, SPN tanımlı kullanıcı hesapları, parolası süresiz bırakılmış ve uzun süredir kullanılmayan hesaplar incelenir. Bulgular risk seviyesine göre sınıflandırılır ve öncelik sırasına göre bir yol haritasına dönüştürülür.
Tier Model ve Ayrıcalıklı Erişim
Yetkili hesaplar Tier 0, Tier 1 ve Tier 2 katmanlarına ayrılır, yöneticiler günlük işleri ve yönetim işleri için ayrı hesap kullanır. Bir katmanın hesaplarının alt katmandaki sistemlere oturum açması Group Policy'deki User Rights Assignment ayarlarıyla engellenir. Kritik hesaplar Protected Users grubuna alınır, gerektiğinde Authentication Policy ve Authentication Policy Silo ile yalnızca belirli sunuculardan oturum açabilecek şekilde sınırlandırılır.
Servis Hesapları ve Kerberos Güvenliği
Uygulamaların kullandığı servis hesapları envanterlenir, uygun olanlar parolaları otomatik yönetilen gMSA hesaplarına taşınır. Kerberos'ta RC4 kullanımı tespit edilir ve AES'e geçiş planlanır. Gereksiz Delegation tanımları kaldırılır, gerekenler Constrained Delegation'a çevrilir. krbtgt hesabının parolası Replication tamamlanması beklenerek iki aşamada yenilenir.
Eski Protokollerin ve Zayıf Ayarların Kapatılması
LM Hash saklama, NTLMv1, SMBv1 ve imzasız LDAP bağlantılarının ortamdaki kullanımı önce Audit modunda izlenir. Bu protokollere bağımlı uygulama ve cihazlar tespit edilip düzeltildikten sonra SMB Signing, LDAP Signing ve LDAP Channel Binding zorunlu hale getirilir. Domain Controller'larda Print Spooler gibi ihtiyaç duyulmayan servisler kapatılır.
Group Policy Yapısının Düzenlenmesi ve Security Baseline
Çalışmaya başlamadan önce tüm GPO'lar yedeklenir. Boş, bağlantısız, çakışan ve aynı ayarı farklı değerlerle tekrarlayan GPO'lar tespit edilir; ayarlar amaçlarına göre ayrı GPO'larda toplanır, Inheritance, Enforced ve Security Filtering kullanımı sadeleştirilir. Microsoft Security Baseline'ları kurumun uygulamalarıyla karşılaştırılarak uyarlanır ve pilot OU'lar üzerinden yaygınlaştırılır. Yetkili hesaplar gibi farklı parola kuralı gereken gruplar için Fine-Grained Password Policy tanımlanır. Windows LAPS ile her bilgisayarın yerel yönetici parolası benzersiz hale getirilir, otomatik olarak değiştirilir ve yalnızca yetkilendirilmiş grupların okuyabilmesi sağlanır.
İzleme, Geri Dönüş ve Teslim
Advanced Audit Policy ile yetkili grup üyelikleri, GPO değişiklikleri, hesap kilitlenmeleri ve kritik oturum açma olayları kayıt altına alınır. AD Recycle Bin etkinleştirilir; Active Directory ve GPO yedeklerinin düzenli alındığı ve geri yüklenebildiği test edilerek doğrulanır. Yapılan değişiklikler ve ortamın son durumu belgelenerek kurumun ekibine teslim edilir.
DFS Namespace, kullanıcıları verinin fiziksel olarak hangi sunucuda durduğundan bağımsız tek bir erişim yoluna yönlendirir. Bu yapı, dosya sunucuları değiştiğinde veya veri farklı bir depolama platformuna taşındığında kullanıcı tarafında hiçbir yolun değişmemesini sağlar.
DFS Namespace Tasarımı
Domain-based Namespace'ler ve Namespace sunucuları, yüksek erişilebilirlik için bölgesel lokasyonlarda konumlandırılır. Referral yapılandırması AD Site topolojisine göre düzenlenir; kullanıcılar kendi Site'larındaki Namespace sunucusuna yönlenir. Büyük Namespace'lerde Namespace ve Link hiyerarşisi performans etkisi gözetilerek optimize edilir.
Farklı Depolama Platformlarının Birleştirilmesi
NetApp SVM, Nasuni ve farklı depolama platformları tek bir Namespace altında birleştirilir. Bu modelde DFS bir soyutlama katmanı olarak konumlandırılır, veri Replication'ı depolama katmanında çözülür.
File Server Migration
Veri, Robocopy delta geçişleriyle kullanıcılar çalışırken kademeli olarak kopyalanır; son geçiş kısa bir zaman aralığında yapılır. NTFS ve Share izin yapısı yeniden tasarlanır, gerektiğinde Prod ve DR lokasyonları arasında DFS Replication kurulur.
FSRM ile Depolama Yönetimi
File Server Resource Manager ile klasör bazlı disk kotaları ve istenmeyen dosya türlerini engelleyen File Screening kuralları yapılandırılır.
Sanallaştırma altyapısı, üzerinde çalışan tüm sunucuların erişilebilirliğini; yedekleme altyapısı ise bir arıza veya saldırı sonrasında verinin geri dönüp dönemeyeceğini belirler. Bu iki katman birbirine bağlı olduğu için birlikte tasarlanır.
Mevcut Altyapının Analizi
Hypervisor yapıları, Host ve kaynak dengesi, Storage bağlantıları, yönetim araçları ve lisanslama durumu incelenir. Yedekleme tarafında kullanılan yazılımlar, saklama politikaları, Replication stratejisi ve ölçülmüş geri yükleme süreleri analiz edilir.
Fiziksel Ortamdan Sanallaştırmaya Geçiş
Fiziksel sunucular P2V ile sanal ortama taşınır; sürücü uyumlulukları ve veri tutarlılığı test edilerek geçiş planlı şekilde yürütülür. Dağınık fiziksel sunucular daha az Host üzerinde konsolide edilir; gerektiğinde VMware ESXi'den Hyper-V'ye platform geçişi yapılır.
Failover Cluster ve Kaynak Planlaması
VMware vSphere Cluster (HA, DRS, vMotion) ve Hyper-V Failover Cluster kurulur; Cluster Storage, Heartbeat ağları ve Quorum modeli yapılandırılır. HA ve DRS ayarları, Failover kapasitesi ve Admission Control, üzerinde çalışan uygulamaların erişilebilirlik gereksinimlerine göre belirlenir.
Yedekleme Mimarisi ve Depolama Entegrasyonu
Veri türüne ve sistemin önemine göre RTO ve RPO hedefleri belirlenir, yedekleme sıklığı ve saklama süreleri bu hedeflere göre kurgulanır. Veeam ile yedekleme, Replication ve Immutable yedek yapılandırılır; NetApp, QNAP ve Synology üzerinde iSCSI ve Fibre Channel Datastore tasarımı yapılır. Exchange ve SQL Server için application-aware Backup devreye alınır.
Restore Testleri
Geri yükleme adımları önceden hazırlanır ve periyodik Restore testleriyle doğrulanır. Exchange tarafında Recovery Database ile Mailbox ve Item düzeyinde geri dönüş senaryoları ayrıca test edilir.
Network altyapısı, sistem performansı kadar güvenlik ve yönetilebilirlik açısından da belirleyicidir. Segmentasyonu olmayan düz bir ağda tek bir cihazdaki güvenlik açığı tüm ağı etkileyebilir; bu nedenle topoloji, güvenlik katmanları ve fiziksel altyapıyla birlikte tasarlanır.
Mevcut Network Altyapısının Analizi
Switch yapısı, Uplink bağlantıları, Trunk ve Access Port yapılandırmaları, Spanning Tree davranışı, DHCP dağılımı ve fiziksel kablolama incelenir. Çakışmalar ve performans darboğazları raporlanır.
Segmentasyon ve Switch Yapılandırması
VLAN tabanlı segmentasyon ile kullanıcı, sunucu, yönetim ve misafir ağları birbirinden ayrılır. Cisco ve HP/Aruba Switch altyapılarında Stack, VLAN, Uplink hiyerarşisi ve Loop korumaları yapılandırılır; kablosuz ağ tasarımı ve Access Point yerleşimi yapılır.
Firewall ve Uzaktan Erişim
Fortinet, WatchGuard ve Sophos Firewall'larda HA, IPsec VPN, IDS/IPS ve ACL tanımları uygulanır. Uzaktan erişim için RRAS ve NPS üzerinde Always On VPN kurulur.
Network Erişim Kontrolü ve İzleme
NPS ve RADIUS tabanlı 802.1X/NAC ile ağa bağlanan cihazlar kimlik doğrulamasından geçirilir. Cihazlar SNMP, Syslog ve NetFlow ile Nagios veya Zabbix üzerinden sürekli izlemeye alınır.
Sistem Odası ve Yapısal Kablolama
Sistem odaları Uptime Institute Tier III prensiplerine göre tasarlanır; Network ve Server kabinleri ayrı konumlandırılır, güç ve yedekleme planı, iklimlendirme ile zemin ve yangın güvenliği projelendirilir. Bakır ve fiber yapısal kablolama, Patch Panel sonlandırma, test ve etiketleme standartlara uygun şekilde tamamlanır.
Çalışma Modeli
Projeler, kurumun Change Management süreci içinde, değişiklik pencereleri ve kullanıcıya etkisi en düşük saatler dikkate alınarak yürütülür. Çalışmalar ihtiyaca göre yerinde veya uzaktan bağlantı ile yapılabilir; proje bazlı uygulama, belirli süreli teknik destek veya mevcut ekibe danışmanlık modelleri birlikte planlanabilir.
Kapsam, takvim ve teklif, ön değerlendirme görüşmesinde mevcut altyapının durumu ve kurumun öncelikleri üzerinden netleştirilir. Altyapınızın performansını artırmak, güvenliğini güçlendirmek veya planladığınız bir geçişi kontrollü şekilde tamamlamak için iletişime geçebilirsiniz.
Tüm proje çalışmaları, gizlilik ve kurumsal güvenlik prensiplerine uygun şekilde yürütülmektedir.
Teknik detayları paylaşmak ve ihtiyaçlarınıza uygun çözüm modeli oluşturmak için iletişime geçmeniz yeterlidir.
İletişim