İçerikleri sosyal medya üzerinden paylaşarak daha fazla kişiye ulaşmasına yardımcı olabilirsiniz.


Fırat Boyan 24.09.2015 1

Windows Server 2012'de FSMO rolleri ve rollerin başka bir DC'ye transferi

Domain ve Forest ortamımızda çeşitli işlerden sorumlu 5 adet rol vardır. Bunlara Flexible Single Master Operations (FSMO) Rolleri denir.

Bir Domain Controller üzerinde; Schema Master, Domain Naming Master, RID Master, PDC Emulator, Infrastructure Master  olmak üzere 5 tane FSMO rolü bulunmaktadır. Bu 5 rol, standart olarak, Forest içinde ilk kurulan Server'daki Domain yapısını oluşturan  Primary Domain Controller üzerinde bulunur.

FSMO Rollerinin İncelenmesi

1- Schema Master
Active Directory Schema, Active Directory nesnelerinin tüm bilgilerini tutan yapıdır. Bu yapılar; Class'lardan (sınıf) oluşur ve her bir class içinde, o class'a ait attribute'lar (öznitelikler) bulunur. Bir objeye ait hangi bilgilerinin saklanacağı, Attribute'lar ile tanımlanır. Forest içindeki Active Directory nesne sınıfları (Object Classes) ve bunlara ait öz nitelikler (Attributes), Active Directory Shema yapısını oluşturur. Bu nedenle de Active Directory'i oluşturan ana omurga, Active Directory Schema'dır. Tüm Active Directory nesne (object) ve öz niteliklerin (Attributes) güncellemeleri ve bunlara ait bilgiler Schema Master üzerinde tutulur. Schema Master rolü; Active Directory schema'nın yönetimi yapmakla birlikte, Domain Controller'lar arası tüm Active Directory replikasyonlarını yapmakla sorumludur. 
Forest içerisinde tektir.

2- Domain Naming Master
Bu rol, tıpkı mahallemizin muhtarı gibi görev yapararak, Domain içerisine giren ve çıkan objelerin bilgilerini tutar ve yönetir. Örneğin; Forest içine yeni bir Domain eklendiğinde, mevcut domainlerden biri kaldırıldığında, bir Domain'in adı değiştirildiğinde ya da Domain isimlerinde çakışma olduğunda,tüm bütün bunların kontrolünü yapan roldür.
Bu rolün, Global Catalog rolüne sahip bir Domain Controller Server'da olması tavsiye edilir.
Forest içerisinde tektir.

NOT 2: Normal şartlarda Domain ortamını ilk kuran Domain Controller üzerinde bulunan bu iki Forest bazlı rol, Forest içindeki herhangi bir Domain'deki herhangi bir Domain Controller (DC) üzerinde FSMO rol aktarım işlemi ile taşıma yapmak suretiyle bulunabilir.

3- PDC Emulator
Bu rol aslında FSMO rolleri içerisinde en etkin ve yoğun kaynak kullanan roldür. Saat senkronizasyonu, şifre değişiklikleri ve şifre resetlemeleri, Group Policy ve SYSVOL paylaşım erişimlerini yönetir. Buna ek olarak, DFS yapısının güncel tutulmasını ve tutarlılığını da sağlar.
Bu rol; Domain bazlı olup, Forest ortamındaki tüm Domain'lerde bulunur.

Bilgi!: Tek başına bu rolün taşınması, Primary Domain Controller görevinin başka bir DC'ye aktarılması anlamına gelir ki mevcut DC bu durumda Primary Domain Controller görevinden ayrılacaktır. Ayrıca bu işlem, sadace yeni yesil bir Windows Server versiyonu çıktığında Migration amaçlı değil, mevcut Primary Domain Controller görevi gören Server'ınızın yeni nesil bir Server'a Windows Server işletim sistemi kurularak, Member Server yapılıp, Additional DC haline getirdikten sonra, Primary Domain Controller görevinin bu yeni nesil Windows Server üzerinde devam etmesini de isteyebilirsiniz. Bu nedenle de bu rolün aktarımı çok önemlidir.

4- RID Master
Active Directory Domain yapısı içerisindeki objelerin her birinin benzersiz birer kimlik numarası vardır. Bu benzersiz kimlik numaraları, Active Directory nesnesi oluşturulduğunda otomatik olarak atanır ve bu değişken, benzersiz numaralara RID-Relative Identifier adı verilmektedir. RID-Relative Identifier atanırken, Active Directory nesnesinin oluşutuğu Domain altında ilgili Domain'in kimlik numarasıyla beraber atanır ki buna da SID-Security Identifier denir. Her Domain'in kendine ait sabit değerde bir SID-Security Identifier numarası vardır ve atanan her RID-Relative Identifier numarası, bu SID-Security Identifier numarası altında atanır. İşte bu noktada, Active Directory ortamında oluşturulan nesnelere RID numarası ataması işlemini bu rol gerçekleştirir.

RID Master FSMO rolü, varsayılan olarak Domain yapısının ilk kurulduğu Primary Domain Controller üzerindedir. RID Master FSMO rolünü tutan Domain Controller, kendi üzerinde 1,073,741,823 (1 milyar 73 milyon 741 bin 832) adet RID numarası barındırır. Domain ya da Forest ortamındaki RID Master FSMO rolünü tutmayan diğer Domain Controller'lar üzerlerinde de sadece 500 adet RID numarası bulunurlar (Windows Server 2016 ile birlikte bu sayı 500'e çıkartıldı) ve bu RID Master FSMO rolünü tutmayan Domain Controller'lar, bu rakam tükenmeden hemen önce RID master FSMO rolünü üzerinde tutan Domain Controller ile iletişime geçerek, tekrar bir 500 tane daha RID numarası talebinde bulunurlar. Tüm bu işlemleri yerine getiren RID Master FSMO rolüdür. 

RID Matser'ı barındıran Domain Controller'ın işlevsiz kalması ve yapınızdaki herhangi bir diğer Domain Controller'ın da barındırdığı bu sınırlı RID numarasının tükenmesi durumunda, RID numarasının tükendiği Domain Controller üzerinde yeni Active directory nesneleri oluşturulamayacaktır.
Bu rol; Domain bazlı olup, Forest ortamındaki tüm Domain'lerde bulunur.

5- Infrastructure Master
Bir kullanıcının yeri değiştirildiğinde, group policy ayarları da değişmektedir. OU'dan OU'ya taşıma yapılırken update değişikliklerinden Infrastructure master sorumludur. Domainler arası bilgi transferini yapar ve güncel tutulmasını sağlar. Üzerindeki bilgi her daim günceldir.
Bu rol; Domain bazlı olup, Forest ortamındaki tüm Domain'lerde bulunur.

NOT 3: PDC Emulator, RID Master ve Infrastructure Master rolleri, yapınızdaki başka Server'lar üzerine taşınarak yük dengelemesi sağlanabilir.

RID matser'ı barındıran Domain Controller'ın işlevsiz kalması ve yapınızdaki herhangi bir diğer Domain Controller'ın da barındırdığı bu sınırlı RID numarasının tükenmesi durumunda, RID numarasının tükendiği Domain Controller üzerinde yeni Active Directory nesneleri oluşturulamayacak ve RID Pool has exhaused hatası verecektir.

Konu hakkında çok daha ayrıntılı bilgi için lütfen RID-Relative Identifier ve SID-Security Identifier Nedir? Nasıl Bulur? konulu makalemi inceleyin.

5) Infrastructure Master
Bir kullanıcının yeri değiştirildiğinde, Group Policy ayarları da değişmektedir. OU'dan OU'ya taşıma yapılırken Update değişikliklerinden Infrastructure master sorumludur. Domain'ler arası bilgi transferini yapar ve güncel tutulmasını sağlar. Üzerindeki bilgi her daim günceldir.
Bu rol, Domain bazındaki roldür.

NOT: PDC Emulator, RID Master ve Infrastructure Master rolleri, yapınızdaki başka Server'lar üzerine taşınarak Load Balancing (yük dengelemesi) sağlanabilir.

Mevcut Domain yükseltmelerinizde (Seize işlemleri) bu rolleri bir DC'den başka bir DC'ye taşımak isteyebilirsiniz. Şimdi bu işin nasıl yapıldığına bakalım. Öncelikle mevcut bir yapıda FSMO rollerinin hangi Server üzerinde olduğunu görebilmemiz için netdom query fsmo komutunu yazarak rollerin ait olduğu Server'da olduklarını görebiliriz.

Bilgi!: Toplam 5 adet olan FSMO (Flexible Single Master Operation) rollerinin bu 2 tanesi Forest bazında bulunduğu için, Get-ADForest Powershell komutu ile sadece 2 tanesini görebiliyoruz. Ek olarak, FSMO rollerinin tamamnı varsayılan olarak Domain ortamının ilk kurulduğu Primary Domain Controller üzerinde tutulmaktadır ve Load Balancing (yük dengeleme) açısından farklı Domain Controller'larda tutulması tavsiye edilmektedir.

Yukarıda bahsettiğim "Forest ortamındaki tüm Domain'lerde bulunur." ile "Forest bazında tektir." ifadlerimin altını doldurmam gerkirse;
Örneğin; Forest yapınızda 3 ayrı Domain olduğunu, bunlardan 1 tanesinin Forest'ın ilk oluşturulduğu Parent Domain, diğer 2 tanesinin de Child Domain olduğunu varsayalım. İster Parent Domain, isterse de Child Domain olsun; Domain ortamının ilk kurulduğu ilk Server, Domain Controller görevindedir. Bu sebeple de aynı Forest içindeki farklı Domain'leri oluşturuan ilk Server'lar da kendi bulundukları Domain'ler içine Domain Controller görevindedir ancak buradaki FSMO rolleri noktasında bir ayrım söz konusudur.

Child Domain'ler, aynı Forest içindeki Parent Domain'e bağlıdırlar. Bir nevi özer statüdeki bir devlet gibi :) Aynı Forest içindeki herhangi bir Domain'deki, herhangi bir Domain Controller'da FSMO rolleri sorgulama işlemi gerçekleştirdiğinizde çıkacak olan sonuçta, Schema Master ve Domain Naming Master FSMO rollerinin her zaman  her ikisinin de Forest bazında tek olduğunu görürsünüz. Bahsettiğim örnek yapıdaki gibi bir yapıda aksi belirtilmedikçe, yani roller taşınmadıkça bu iki Forest bazlı FSMO rolü, Parent Domain'deki Domain Controller'da bulunacaktır. Bu roller elbette ki Child Domain'lerdeki Domain Controller'dan herhangi bir tanesine de taşınabilir! Burada unutulmaması gereken tek şeyin, bu iki FSMO rolünün tüm Forest ortamında tek olduğudur ki zaten aşağıdaki şemaya baktığınızda, hem Parent hem de Child Domain Controller'lardaki kalan üç FMO rolünün, sadece ilgili Domain'e ait olarak tüm Domain Controller'larda bulunduğunu görürsünüz.

FSMO Rolleri


Aşağıda görüldüğü gibi 5 rol de SRV001 isimli DC de bulunmaktadır ki bu da bize Primary Domain Controller görevini SRV001 hostname'li Server'ın olduğunu göstermektedir.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

RID Master, PDC Emulator ve Infrastructure Master Rollerinin Taşınması

Rollerin taşınması işlemine ilk olarak RID Master, PDC Emulator ve Infrastructure Master rollerinin taşınması ile başlayacağız. Bu üç rol, Active Directory Users and Computers üzerinden taşınmaktadır.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com
Açılan ekranda This Domain Controller or AD LDS instance altında rolleri taşımak istediğimiz Server seçilerek OK tıklanır. Bu işlem gerçekleştirilmezse, rollerin aktarımı sırasında Change... tıkladığımızda hata verecektir.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

RID Master, PDC Emulator ve Infrastructure Master rolleri Active Directory üzerinde yapılacak işlemler ile taşınmaktadır. Bu işlemler için rolleri taşıyacağımız Server'da Active Directory'i açıp Domain üzerinde sağ tıklayarak Operations Masters seçilir.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Açılan ekranda RID Master rolünü taşınmak için Change... butonu göreceksiniz. Burada yukarıda bulunan DC adı mevcut rolün sahibi, altta bulunan kısım ise transfer edilecek yeri göstermektedir. Burada gördüğünüz bilgiler doğru ise Change... butonuna basınız.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Rolü taşımak isteyip istemediğinizi soran soruya YES butonuna basarak onaylıyoruz.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Eğer sunucular arasında iletişimde bir sorun yoksa aşağıdaki gibi başarılı bir şekilde rolün taşınması gerçekleşecektir.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Aynı işlemi PDC Emulator işlemi için yapıyoruz.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Rol taşındıktan sonra aynı işlemi Infrastructure Master için tekrar ediniz.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Domain Naming Master ve Schema Master Rollerinin Taşınması

Domain Naming Master rolü Active Directory Domains and Trusts içerisinde yer almaktadır. Servisi üzerinde sağ tıklanır ve Operations Masters... seçeneği seçilir.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Açılan ekranda aynı taşığımız diğer 3 rol gibi, yukarıda bulunan ana rolü taşıyan DC, aşağısındaki ise, taşınacak DC yer almaktadır. Change... butonuna basılır.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Domain Naming Master rolü de taşınmış oldu.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Şimdi sıra geldi Schma Master Rolünün taşınması işlemine.

Schma Master, default olarak görülmeyen tek roldür. Örn. MMC Snap-in'de görülmez. Şemaya erişimi aktif etmek için admin olarak çalıştırdığımız CMD'ye regsvr32 schmmgmt.dll yazıp bu dll'i Register etmiş oluyoruz.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

schmmgmt.dll başarılı bir şekilde yüklendi.

Şimdi Windows tuşu ile beraber R tuşuna basarak RUN ekranını açıyoruz. Açılan ekranda MMC yazıp enter a basıyoruz.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Console ekranı açılacaktır. Bu ekranda File menüsü altında Add/remove Snap-in... seçilir.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Açılan ekranda sol tarafta Active Directory Schema kısmını tıklayınız ve Add > butonuna basarak sağ tarafa alınır.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Operations Master... seçeneği seçilir.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Açılan ekranda Change butonuna basılır ve Rolü taşımak istiyor musunuz sorusuna YES butonuna basarak devam edilir.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Rol başarılı bir şekilde taşınmıştır.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Rolleri aktardığımız Server olan SRV002 üzerinde CMD ekranından netdom query fsmo komutu ile rolleri kontrol ettiğimizde, rollerinin tamamının istediğimiz Server üzerine başarılı bir şekilde transfer edildiğini görüyoruz.

fsmo rollerinin aktarılması-firatboyan.com

Bu makale ile bağlantılı olan ntdsutil komutu ile FSMO Rollerinin Transferi konulu makalemi de okumanızı tavsiye ederim.

Faydalı olması dileğiyle...


Her türlü görüş ve önerilerinizi aşağıdaki yorum panelinden bırakabilir, kafanıza takılanları veya merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.



Yazar: Fırat Boyan

Adım Fırat Boyan. 1985 yılında Antalya'nın Alanya ilçesinde doğdum. 2008 yılından beri İstanbul'da yaşıyorum. Kıdemli Sistem Mühendisi, Microsft Sertifikalı Eğitmen (MCT) ve İngilizceden Türkçeye ve Türkçeden İngilizceye serbest, Noter Yeminli Tercümanım. 18 yıldır Bilgi Teknolojileri alanında hizmet veriyorum. Şu anda Data Market bünyesinde Senior Cloud Engineer olarak çalışıyorum ve Bilişim Teknolojileri alanında eğitim hizmeti veren Bilge Adam bünyesinde Microsoft Sertifikalı Eğitmen (MCT) olarak Sistem ve Network Uzmanlığı Eğitimleri vermekteyim. Kurumsal firmalara da IT Danışmanlık Hizmetleri veriyorum. Hakkımda daha fazla bilgi sahibi olmak ve sahip olduğum Microsoft sertifikalarımı incelemek için Hakkımda sayfasını ziyaret edebilirsiniz.


YORUMLAR
Bu makaleye 1 yorum yapıldı.
Her türlü görüş ve önerilerinizi aşağıdaki yorum panelinden bırakabilir, kafanıza takılanları veya merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.

   
   
  750 karakter yazabilirsiniz.
 
Güvenlik kodunu BÜYÜK harflerle giriniz.
* Yorumlar, onaylandıktan sonra yayınlanmaktadır.
* E-posta, yorum onay bildirimi için gereklidir. Yayınlanmaz.


06.05.2022 Erdal
Elinize sağlık, harika bir makale olmuş...