Remote Desktop Services (RDS) Kurulumu ve Lisanslama Yapılandırması

Remote Desktop Services (RDS), kullanıcıların uygulamalara ve masaüstüne kendi bilgisayarları yerine merkezi bir sunucu üzerinden erişmesini sağlayan Windows Server rolüdür. Uygulamalar sunucuya bir kez kurulur, kullanıcılar Remote Desktop Protocol (RDP) ile bu sunucuda kendi oturumlarını açar. Güncelleme ve yapılandırma tek bir noktada yapıldığı için yüzlerce istemcide ayrı ayrı uygulama yönetmek gerekmez.

RDS'nin üretimde kullanılabilmesi için kurulumun yanında lisanslamanın da doğru yapılması gerekir. Her kullanıcı ya da cihaz için bir RDS CAL (Client Access License) gerekir ve bu lisanslar RD Licensing rolüne sahip bir lisans sunucusunda tutulur. Bu yazıda tek bir Windows Server üzerinde Quick Start ile Session-based bir RDS dağıtımı kuruyor, RD Licensing rolünü ekliyor, lisans sunucusunu aktive ediyor, RDS CAL yüklüyor ve dağıtımı lisans sunucusuna bağlıyorum. RD Gateway, yüksek erişilebilirlik ve sertifika yapılandırması kapsam dışında.

1- Remote Desktop Services Bileşenleri

RDS, birlikte çalışan birkaç rol hizmetinden oluşur. Quick Start bunların bir kısmını tek sunucuya kurar, RD Licensing'i ise ayrıca ekliyorum.

RD Web Access'in varsayılan portalı bağlantıyı istemcideki Remote Desktop Connection ile açar. Tarayıcı içinde çalışan HTML5 tabanlı Remote Desktop Web Client ise ayrı bir paket olarak kurulur ve geçerli bir sertifika gerektirir.

2- Ön Kontrol

Kuruluma başlamadan önce şu maddeleri doğruluyorum:

3- Karar Tablosu

Sihirbazlarda vereceğim kararları kuruluma başlamadan önce topluyorum. Seçeneklerin ayrıntısı ilgili adımlarda yer alıyor.

4- Remote Desktop Services Kurulumu

Adım 1 - Add Roles and Features

RD Session Host'u barındıracak sunucuda Server Manager konsolunda Manage menüsünden Add Roles and Features seçeneğine tıklıyorum.

Adım 2 - Installation Type

Select installation type ekranında Remote Desktop Services installation seçeneğini seçiyorum. Bu seçenek, rolleri tek tek eklemek yerine RDS dağıtımını bir bütün olarak kuran sihirbazı başlatır.

Adım 3 - Deployment Type

Select deployment type ekranında dağıtımın nasıl kurulacağını seçiyorum:

Tüm rolleri tek sunucuda çalıştıracağım için Quick Start seçeneğini seçiyorum.

Adım 4 - Deployment Scenario

Select deployment scenario ekranında oturumların nerede çalışacağını belirliyorum. Virtual machine-based desktop deployment, her kullanıcıya Hyper-V üzerinde ayrı bir sanal masaüstü sunar. Session-based desktop deployment ise kullanıcıların aynı RD Session Host sunucusunda birbirinden izole oturumlar açtığı yapıdır. Session-based yapıyı kuracağım için bu seçeneği seçiyorum.

Adım 5 - Server Selection

Select a server ekranında RDS rollerinin kurulacağı sunucuyu seçiyorum.

Adım 6 - Confirmation

Onay ekranında RD Connection Broker, RD Web Access ve RD Session Host rollerinin aynı sunucuya kurulacağı görünüyor. RD Session Host kurulumu yeniden başlatma gerektirdiği için Restart the destination server automatically if required seçeneğini işaretleyip Deploy butonuna tıklıyorum.

Adım 7 - Kurulum

Kurulum başladı. Sunucu yeniden başladıktan sonra oturum açtığımda sihirbaz kaldığı yerden devam ediyor.

Adım 8 - Kurulum Sonucu

RDS kurulumu başarıyla tamamlandı.

Kontrol Noktası
Sihirbazda üç rol için de başarılı durumu görünmeli ve Server Manager'da Remote Desktop Services bölümü oluşmuş olmalı.

5- RD Licensing Rolünün Eklenmesi

RD Session Host kurulduğunda kullanıcı oturumları için 120 günlük bir lisanslama ek süresi başlar. Bu süre boyunca kullanıcılar lisans sunucusu olmadan bağlanabilir. Süre dolduğunda RD Session Host bağlantılar için lisans sunucusuna başvurur, lisans sunucusu yoksa kullanıcı oturumlarını reddeder. Yönetim amaçlı bağlantılar bundan ayrıdır: mstsc /admin ile açılan iki eşzamanlı yönetim oturumu RDS CAL gerektirmez.

Adım 9 - RD Licensing Ekleme

Server Manager'da Remote Desktop Services, Overview bölümündeki dağıtım şemasında RD Licensing simgesinin yanındaki yeşil artı (+) butonuna tıklıyorum.

Adım 10 - Select a Server

RD Licensing rolünün kurulacağı sunucuyu Selected listesine taşıyorum.

Adım 11 - Confirm Selections

Confirm selections ekranında Add butonuna tıklıyorum.

Adım 12 - Kurulum

RD Licensing rolü kuruldu ve dağıtım şemasına eklendi.

Kontrol Noktası
Dağıtım şemasında RD Licensing simgesi artık yeşil artı yerine kurulu rol olarak görünmeli.

6- Lisans Sunucusunun Aktivasyonu

Kurulan lisans sunucusu, CAL yükleyebilmek için önce Microsoft Clearinghouse üzerinden aktive edilmelidir. Aktivasyon, lisans sunucusuna Microsoft tarafından imzalanmış bir sertifika verir.

Adım 13 - Remote Desktop Licensing Manager

Server Manager, Tools, Remote Desktop Services altındaki Remote Desktop Licensing Manager konsolunu açıyorum.

Adım 14 - Activate Server

Konsolda sunucunun adı üzerinde sağ tıklayıp Activate Server seçeneğini seçiyorum.

Adım 15 - Connection Method

Activate Server Wizard'ın Connection Method ekranında lisans sunucusunun Microsoft Clearinghouse'a nasıl bağlanacağını seçiyorum:

Sunucunun Internet erişimi olduğu için Automatic connection seçeneğini seçiyorum.

Adım 16 - Clearinghouse Bağlantısı

Next butonuna tıkladığımda sihirbaz Microsoft Clearinghouse ile bağlantı kuruyor.

Adım 17 - Company Information

Company Information ekranlarında ad, soyad, şirket adı ve ülke bilgilerini, ardından ikinci ekranda isteğe bağlı iletişim bilgilerini girip devam ediyorum.

Adım 18 - Aktivasyonun Tamamlanması

Sihirbazın son ekranında Start Install Licenses Wizard now seçeneği yer alıyor. Seçenek, lisans sunucusunun aktivasyonunu etkilemiyor, yalnızca CAL yüklemenin ne zaman yapılacağını belirliyor.

Adım 19 - Aktive Edilmiş Lisans Sunucusu

Lisans sunucusunun aktivasyonu tamamlandı.

Adım 20 - Review Configuration

Lisans sunucusunun Per User CAL'leri Active Directory'deki kullanıcı nesnelerine işleyebilmesi ve kullanımlarını raporlayabilmesi için, sunucunun bilgisayar hesabının Builtin konteynerindeki Terminal Server License Servers grubuna üye olması gerekir. Bunu kontrol etmek için Licensing Manager'da sunucu adı üzerinde sağ tıklayıp Review Configuration... seçeneğini seçiyorum.



Açılan pencerede şu uyarı görünüyor:

This license server or the Network Service account is not a member of the Terminal Server License Servers group in Active Directory Domain Services.

Bu üyelik yapılmazsa lisans sunucusu Per User CAL kullanımını kullanıcı nesnelerine işleyemez ve raporlayamaz. Uyarının yanındaki Add to Group butonuna tıklıyorum.



İşlemin Domain Admins yetkisi gerektirdiğini belirten uyarıda Continue ile devam ediyorum.



Lisans sunucusu gruba eklendi. OK ile pencereleri kapatıyorum.

Adım 21 - Servisin Yeniden Başlatılması

Grup üyeliği, lisans sunucusunun bilgisayar hesabına yeni oturum açıldığında yansır. Üyeliğin servis tarafından kullanılması için Remote Desktop Licensing servisini yeniden başlatıyorum. Komutu lisans sunucusunda yönetici olarak açtığım PowerShell oturumunda çalıştırıyorum.

Restart-Service -Name TermServLicensing

Licensing Manager'da henüz yüklenmiş bir RDS CAL bulunmuyor. Sunucunun 120 günlük ek süre içinde olduğunu bu ekrandan değil, 9. bölümdeki RD Licensing Diagnoser ile doğruluyorum.

Kontrol Noktası
Licensing Manager'da sunucunun Activation Status değeri Activated görünmeli ve Review Configuration penceresinde grup üyeliği uyarısı kalmamalı.

7- RDS CAL'lerin Yüklenmesi

Adım 22 - Install Licenses

Licensing Manager'da sunucu adı üzerinde sağ tıklayıp Install Licenses seçeneğini seçiyorum.

Adım 23 - Install Licenses Wizard

Açılan Install Licenses Wizard'da Next ile devam ediyorum.

Adım 24 - License Program

License Program ekranında CAL'lerin hangi satın alma programıyla alındığını seçiyorum. Seçim, bir sonraki ekranda istenecek numaraları belirler. Yanlış program seçilirse Clearinghouse girilen numaraları doğrulayamaz ve yükleme başarısız olur. Doğru programı satın alma belgesinden ya da satıcıdan öğreniyorum.

Bu lab kurulumunda Open License seçeneğini kullanıyorum. Open License'ta lisanslar bir Authorization Number ve bir License Number ile yüklenir. Microsoft, Open License programıyla yeni satışı 2022 başında sonlandırdı. Bugün yapılan satın almalar CSP gibi kanallardan geliyor, bu durumda ekranda satıcının bildirdiği program seçilir.

Adım 25 - Authorization Number ve License Number

Open License için sözleşmeye ait Authorization Number ve License Number değerlerini giriyorum. Bu bilgiler, Nisan 2024'te kullanımdan kaldırılan Volume Licensing Service Center (VLSC) yerine artık Microsoft 365 admin center'da Billing, Your products, Volume licensing bölümünde yer alıyor. Ekranın alt kısmındaki Sample alanı, değerlerin biçimini gösteriyor.

Adım 26 - Product Version

Product version alanında CAL'lerin sürümünü seçiyorum. CAL sürümü, bu lisansla bağlanılacak RD Session Host sunucularının sürümüne eşit veya ondan yeni olmalı. Lisans sunucusunun sürümü de RD Session Host sunucularıyla aynı veya daha yeni olmalı. Bu ortamdaki RD Session Host Windows Server 2016 olduğu için Windows Server 2016 seçiyorum.

Adım 27 - License Type

License Type alanında satın alınan CAL türünü seçiyorum:

Kullanıcı tabanlı oturum kullanacağım için RDS Per User CAL seçiyorum. Ekrandaki sarı uyarı, yüklenen CAL türünün RD Session Host sunucularındaki lisanslama moduyla aynı olması gerektiğini belirtiyor. Lisanslama modunu 8. bölümde dağıtım üzerinden Per User olarak ayarlayacağım.

Adım 28 - Quantity ve Lisansların Yüklenmesi

Quantity alanına satın aldığım CAL adedini girip Next ile lisansları yüklüyorum. Microsoft lisans denetimlerinde lisans sunucusundaki değerler satın alma kayıtlarıyla karşılaştırılır.

Bu lab ortamında gerçek bir lisans numarası kullanmadığım için yükleme başarısız oluyor. Geçerli numaralarla yükleme tamamlanır ve CAL'ler Licensing Manager'da görünür.

8- Dağıtımın Lisans Sunucusuna Bağlanması

Adım 29 - Lisanslama Modu ve Lisans Sunucusu

Lisans sunucusunun kurulup aktive edilmesi tek başına yeterli değil. RD Session Host'un hangi lisans sunucusunu ve hangi lisanslama modunu kullanacağı dağıtımda ayrıca tanımlanmalıdır. Bu tanım yapılmazsa Server Manager'da lisanslama modunun yapılandırılmadığı uyarısı görünür ve ek süre dolduğunda kullanıcı bağlantıları reddedilir.

Server Manager'da Remote Desktop Services, Overview bölümünde Deployment Overview altındaki Tasks menüsünden Edit Deployment Properties seçeneğini açıyorum. RD Licensing sayfasında lisanslama modu olarak Per User seçip lisans sunucusunu ekliyorum.

Aynı ayarı PowerShell ile de yapabiliyorum. {Sunucu FQDN} yerine RDS sunucusunun tam adını yazıyorum. Bu kurulumda Connection Broker ve lisans sunucusu aynı sunucu.

Set-RDLicenseConfiguration -LicenseServer "{Sunucu FQDN}" -Mode PerUser -ConnectionBroker "{Sunucu FQDN}" -Force

Birden fazla RD Session Host'un bulunduğu ya da dağıtım dışında kurulan sunucularda aynı ayarı Group Policy ile zorunlu kılıyorum. Group Policy ayarı, dağıtım üzerinden yapılan ayarın önüne geçer.

Computer Configuration
 └─ Administrative Templates
    └─ Windows Components
       └─ Remote Desktop Services
          └─ Remote Desktop Session Host
             └─ Licensing
                ├─ Use the specified Remote Desktop license servers
                └─ Set the Remote Desktop licensing mode

Use the specified Remote Desktop license servers ayarına lisans sunucusunun adını, Set the Remote Desktop licensing mode ayarına ise Per User değerini giriyorum. Lisanslama modu, lisans sunucusuna yüklenen CAL türüyle aynı olmalı.

9- Doğrulama

Lisans yapılandırmasını Server Manager, Tools, Remote Desktop Services altındaki RD Licensing Diagnoser ile kontrol ediyorum. Bu araç, RD Session Host'un lisans sunucusunu görüp görmediğini, lisanslama modunu ve ek sürenin kaç gün kaldığını gösterir. Uyarı görünmüyorsa yapılandırma tamamdır.

Dağıtımın lisans ayarını PowerShell ile de kontrol ediyorum.

Get-RDLicenseConfiguration -ConnectionBroker "{Sunucu FQDN}"

Çıktıda Mode değeri PerUser, LicenseServer değeri ise lisans sunucusunun adı olmalı. Son olarak bir istemciden https://{Sunucu FQDN}/RDWeb adresine girip Domain hesabıyla oturum açıyor ve yayımlanan bir RemoteApp programını başlatıyorum. Quick Start kendinden imzalı sertifika kullandığı için istemcide sertifika uyarısı görünür. Üretimde bu uyarıyı önlemek için Edit Deployment Properties penceresinin Certificates sayfasından güvenilir bir sertifika atıyorum.

Kurulumu geri almam gerekirse rolleri Server Manager'daki dağıtım şemasından kaldırıyorum. Lisans sunucusunu başka bir sunucuya taşıyacaksam CAL'leri yeni sunucuya aktarmak için Licensing Manager'daki Manage RDS CALs seçeneğini kullanıyorum.

Kurulumun tamamlandığını şu ölçütlerle anlıyorum: lisans sunucusu aktive edilmiş ve Terminal Server License Servers grubunun üyesi, satın alınan CAL'ler yüklü, dağıtımın lisanslama modu CAL türüyle aynı, RD Licensing Diagnoser uyarı vermiyor ve kullanıcılar RD Web Access üzerinden oturum açabiliyor. Bu noktadan sonra dışarıdan erişim için RD Gateway'i ve güvenilir sertifikaları devreye alabilirim.

Faydalı olması dileğiyle...